Ortoreksja – gdy przesadna troska o dietę staje się obsesją
Przesadnie dbasz o dietę i analizujesz każdy spożyty kęs? Czy to jeszcze zdrowy tryb życia, czy już ortoreksja?
Autor i informacje o artykule
- Żywienie i zdrowie — 5 min czytania
- Opublikowano — 17 marca 2025
- Aktualizacja — 23 maja 2026
Informacja
Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani dietetycznej. W przypadku problemów zdrowotnych skonsultuj się z lekarzem lub wykwalifikowanym dietetykiem.
Materiał edukacyjny — bez niezależnej recenzji medycznej
Artykuł opracował Zespół PolecamDietetyka.pl na podstawie wskazanych źródeł. Nie przeszedł niezależnej recenzji medycznej. Nie zastępuje indywidualnej konsultacji, diagnostyki ani leczenia.
Żyjemy w czasach, gdy dieta utożsamiana jest ze zdrowym stylem życia i świadomością, jak dbać o siebie. Osoby otyłe muszą stawić czoła niewybrednym komentarzom czy pełnym politowania spojrzeniom.
Jeśli choćby okazyjnie pozwolimy sobie na zjedzenie fast – fooda, możemy zostać potraktowani jak osoby zupełnie nie troszczące się o swoje zdrowie. Taka skrajne postrzeganie diety może okazać się bardzo zgubne – przesadna troska o każdy spożyty kęs może prowadzić do rozwoju ortoreksji. Poznaj najmłodszą siostrę anoreksji i bulimii.
Czym jest ortoreksja?
Mianem ortoreksji określane jest zaburzenie odżywiania, które polega na obsesyjnym przestrzeganiu najwyższej jakości spożywanych posiłków. Po raz pierwszy o zaburzeniu tym świat usłyszał w 1997 roku, jednak dopiero w ostatnich kilku latach problem ten nagłośnił się. Kiedyś ortoreksja spotykana była przede wszystkim u zawodowych sportowców, którzy podołać musieli bardzo restrykcyjnej diecie. Jej przestrzeganie stanowiło kluczowy element utrzymania pożądanej sylwetki i osiągania określonych wyników sportowych.
Obecnie jednak ortoreksja to coraz częściej występujący problem wśród szerszej populacji. Z jednej strony straszeni jesteśmy zdrowotnymi konsekwencjami spożywania przetworzonej żywności, a z drugiej – coraz częściej zaszczepiany jest nam model żywienia oparty o superfoods i inne wyselekcjonowane produkty. Efekt? Spożycie czegoś, co nie jest uznawane za super zdrowe wiąże się z pojawieniem się wyrzutów sumienia. A stąd już tylko krok do rozwoju ortoreksji. Ale co może być złego w nawet bardzo dalece posuniętej trosce o jakość spożywanych produktów?
W przebiegu ortoreksji dochodzi do stopniowego eliminowania wielu produktów spożywczych. Niekiedy osoby cierpiące na ortoreksję decydują się na spożywanie zaledwie kilku produktów, najczęściej o ograniczonej kaloryczności. Może to prowadzić do wielu niedoborów pokarmowych i wynikających z nich poważnych konsekwencji zdrowotnych. Realnym zagrożeniem jest nadmierna utrata masy ciała i osłabienie organizmu, zaburzenia koncentracji i wahania nastroju, zaburzenia elektrolitowe wpływające negatywnie na pracę serca. Może dojść do rozwoju anemii. Innego rodzaju problemem jest obsesyjne koncentrowanie się na posiłku, jego komponowaniu i przyrządzaniu; osoby cierpiące na ortoreksję doświadczają wykluczenia społecznego, zaczynają unikać przebywania w miejscach, gdzie nie mają możliwości samodzielnego przyrządzenia posiłku.
Czy to już ortoreksja?
Pomimo coraz częstszego występowania tej przypadłości, wciąż brak jest jednoznacznych kryteriów rozpoznania ortoreksji. Jednym z narzędzi jest tzw. kwestionariusz ORTO, zawierający 15 pytań, na które należy udzielić odpowiedzi: zawsze/ często/ czasem/ nigdy.
Pytania te są następujące:
- Czy zwracasz uwagę na wartość kaloryczną spożywanych produktów żywnościowych?
- Czy czujesz się zdezorientowany/-na w sklepie spożywczym?
- Czy przez ostatnie 3 miesiące szczególnie często myślałeś o jedzeniu?
- Czy Twoje wybierasz produkty spożywcze kierując się troską o swoje zdrowie?
- Czy podczas oceny jedzenia smak jest dla Ciebie ważniejszy niż jego jakość?
- Czy jesteś skłonny/-a wydać więcej pieniędzy, aby zdrowsze jedzenie?
- Czy myślenie o jedzeniu trapi Cię przez więcej niż 3 godziny dziennie?
- Czy pozwalasz sobie na łamanie wyznawanych zasad dotyczących odżywiania?
- Czy uważasz, że aktualny nastrój ma wpływ na Twoje zachowania żywieniowe?
- Czy uważasz, że przekonanie o zdrowym odżywianiu zwiększa Twoją samoocenę?
- Czy sądzisz, że zdrowe odżywianie wpływa na Twój styl życia (częstotliwość wyjść do restauracji, do przyjaciół …..) ?
- Czy uważasz, że spożywanie zdrowej żywności może poprawić Twój wygląd?
- Czy przeżywasz poczucie winy, gdy dokonujesz odstępstw od wyznaczonych zasad odżywiania?
- Czy sądzisz, że na rynku dostępne są niezdrowe produkty żywnościowe?
- Czy obecnie spożywasz posiłki w samotności?
Ogólna interpretacja kwestionariusza jest następująca: za udzielenie odpowiedzi zawsze przyznawane są 4 punkty, często – 3 punkty, czasami – 2 punkty zaś nigdy – 1 punkt. Uzyskanie powyżej 40 punktów uznawane jest za wysokie ryzyko rozwoju ortoreksji.
Jak temu zapobiec? Odżywiaj się zdrowo, ale nie traktuj diety jako jedynego narzędzia do utrzymania szczupłej sylwetki i doskonałego stanu zdrowia. Jedz nieprzetworzoną żywność, czasem pozwól sobie na grzeszek dietetyczny, nie pokładaj ogromnych nadziei w wymyślnych superfoods – zaufaj odżywczej mocy rodzimych produktów. I ciesz się każdym posiłkiem.